Sunday, July 18, 2010

Những cách diễn đạt trong bài báo khoa học

Liên quan đến vấn đề viết báo khoa học hay luận án, có khi nào bạn cảm thấy không biết bắt đầu câu văn như thế nào?  Tôi nghĩ chắc là có.  Kinh nghiệm của tôi ngày xưa là như thế.  Có khi nghĩ cả ngày mà chưa ra câu văn đầu tiên là gì, viết sao cho "ấn tượng", mặc dù đã có ý tưởng rồi.  Trong khoa học có nhiều câu văn "quen quen" mà chúng ta có thể dùng một cách luân phiên để cho bài báo hay luận án đọc cho suôn.  Tôi đã sưu tầm nhiều câu văn như thế, và trong loạt bài này sẽ chia sẻ cùng các bạn.

Người ta thường hay nói "vạn sự khởi đầu nan", và tôi thấy câu này rất thích hợp trong việc viết bài báo khoa học.  Sau khi đã làm xong thí nghiệm, hay làm xong nghiên cứu, với một đống số liệu, và những ý tưởng khá rõ ràng, chúng ta có khi không biết bắt đầu câu văn như thế nào.  Đó là tâm trạng chung của rất nhiều nghiên cứu sinh khi mới bắt đầu viết báo khoa học hay viết luận án.  Đó cũng là tâm trạng của người trình bày trong hội thảo: phải bắt đầu bằng câu nói gì cho hay, để gây sự chú ý của khán giả.  Kinh nghiệm của tôi cho thấy câu văn đầu mà trôi chảy thì bài nói chuyện hay bài báo khoa học sẽ trôi chảy theo.

 

Nhưng trong bài báo khoa học có nhiều phần, và mỗi phần có chức năng khác nhau, cho nên câu văn cũng phải phù hợp với những chức năng cụ thể.  Sau đây là những câu văn mà các bạn có thể sử dụng để tô thêm màu sắc cho bài báo khoa học:

Những câu văn nhằm thuyết phục tầm quan trọng của vấn đề:

One of the most significant current discussions in legal and moral philososphy is  
It is becoming increasingly difficult to ignore the  
X is the leading cause of death in western industrialised countries.
X is a common disorder characterised by  
X is an important component in the climate system, and plays a key role in Y.
In the new global economy, X has become a central issue for ......
In the history of development A, X has been thought of as a key factor in  
Xs are one of the most widely used groups of antibacterial agents and 
Xs are the most potent anti-infammatory agents known.
X is a major public health problem, and the cause of about 10% of the global burden of disease.
X is an increasingly important area in applied linguistics.

Nói về tầm quan trọng với thời gian tính

Recent developments in X have heightened the need for ......
In recent years, there has been an increasing interest in ......
Recent developments in the field of X have led to a renewed interest in ......
Recently, researchers have shown an increased interest in ......
The past decade has seen the rapid development of X in many .......
The past thirty years have seen increasingly rapid advances in the field of......
Over the past century there has been a dramatic increase in ......
One of the most important events of the 1970s was ......
Traditionally, Xs have subscribed to the belief that ......
X proved an important literary genre in the early Y community.
The changes experienced by Xs over the past decade remain unprecedented.
Xs are one of the most widely used groups of antibacterial agents and have been extensively used for decades to .......

Nhấn mạnh vấn đề trong nghiên cứu

However, these rapid changes are having a serious effect ......
However, a major problem with this kind of application is ......
Lack of X has existed as a health problem for many years.
Despite its safety and efficacy, X suffers from several major drawbacks:
However, research has consistently shown that first year students have not attained an adequate understanding of ......
There is increasing concern that some Xs are being disadvantaged ...... 
Despite its long clinical success, X has a number of problems in use.
Questions have been raised about the safety of prolonged use of ......

Mô tả một tình trạng "controversy" trong chuyên ngành

To date there has been little agreement on what ......
More recently, literature has emerged that offers contradictory findings about .....
One observer has already drawn attention to the paradox in ......
In many Xs a debate is taking place between Ys and Zs concerning ......
The controversy about scientific evidence for X has raged unabated for over a century.
Debate continues about the best strategies for the management of …… 
This concept has recently been challenged by ……. studies demonstrating …….
One of the most significant current discussions in legal and moral philososphy is ......
One observer has already drawn attention to the paradox in ......
In many Xs a debate is taking place between Ys and Zs concerning ......
The controversy about scientific evidence for X has raged unabated for over a century.
Questions have been raised about the safety of prolonged use of ...... 
The issue of X has been a controversial and much disputed subject within the field of ....... 
The issue has grown in importance in light of recent ...... 
One major theoretical issue that has dominated the field for many years concerns ......
One major issue in early X research concerned.......

Viết về khoảng trống tri thức trong chuyên ngành

So far, however, there has been little discussion about ......
However, far too little attention has been paid to ......
Most studies in X have only been carried out in a small number of areas.
The research to date has tended to focus on X rather than Y.
In addition, no research has been found that surveyed .......
So far this method has only been applied to ......
Several studies have produced estimates of X (Smith, 2002; Jones, 2003), but there is still insufficient data for .....
However, there have been no controlled studies which compare differences in ......
The experimental data are rather controversial, and there is no general agreement about ......
However, there is no reliable evidence that ......

Những câu văn viết về mục tiêu nghiên cứu

This paper will focus on/examine/give an account of ...... 
The objectives of this research are to determine whether ......
This paper seeks to address the following questions: 
This essay critically examines/discusses/traces ......
The purpose of this paper is to review recent research into the ......
This paper will review the research conducted on ......
In this paper I argue that .....
This chapter reviews the literature concerning the usefulness of using ......
The aim of this paper is to determine/examine ......
The aim of this study was to evaluate and validate ......

Những câu văn giới thiệu cấu trúc của bài báo (thích hợp cho bài báo tổng quan)

The main questions/issues addressed in this paper are: a), b and c).
This paper has been divided into four parts. The first part deals with ......
The essay has been organised in the following way.
This paper first gives a brief overview of the recent history of X.
This paper begins by ...... It will then go on to ......
The first section of this paper will examine ...... 
Finally, .......

Chapter 2 begins by laying out the theoretical dimensions of the research, and looks at how ......
Chapter 3 describes the design, synthesis, characterization and evaluation of ......
The last chapter assesses the ......

Đề cập đến các nghiên cứu trước

Many authors have argued that ...... (eg. Jones, 1987; Johnson, 1990; Smith, 1994)
Numerous studies have attempted to explain ..... (for example, Smith , 1996; Kelly, 1998; Johnson, 2002)

Recent evidence suggests that ....... (Smith, 1996; Jones 1999; Johnson, 2001)
Recently, in vitro studies have shown that T.thermophylus EFTu can ...... (Patel et al., 1997; Jones et al., 1998).
Surveys such as that conducted by Smith (1988) have shown that ......

Several attempts have been made to ....... (Smith, 1996; Jones 1999; Johnson, 2001)
Several studies have revealed that it is not just X that acts on ...... (Smith, 1996; Jones .......
Several biographies of Harris have been published. Smith presents an ........ account, whilst Jones .....
Several studies investigating X have been carried out on ......
Data from several sources have identified the increased morbidity and mortality associated with obesity

Previous studies have reported ...... (Smith, 1985; Jones, 1987; Johnson, 1992).
Previous research findings into X have been inconsistent and contradictory (Smith, 1996; Jones 1999, ......
A number of studies have found that ...... (Smith , 2003; Jones, 2004).

Twenty cohort study analyses have examined the relationship between ....... 
At least 152 case-control studies worldwide have examined the relationship between...... 
Other studies have considered the relationship ......

The relationship between X and Y has been widely investigated (Smith, 1985; Jones, 1987, .......
The causes of X have been widely investigated (Jones, 1987; Johnson, 1990; Smith, 1994).
The geology of X has been addressed in several smallscale investigations and .......

Xs have been identified as major contributing factors for the decline of many species (1). 
X has also been shown to reverse the anti-inflammatory effects of glucocorticoids in murine-induced arthritis (11).

It has been suggested that levels of X are independent of the size of the Y (Smith et al., 1995)
It has conclusively been shown that X and Y increase Z (Smith et al., 1999; Jones, 2001 ......
It has been demonstrated that a high intake of X results in damage to ...... (Smith, 1998; ......

Đề cập đến kiến thức hiện hành

A relationship exists between an individual's working memory and their ability to ...... (Jones et al.,1998). 
GM varieties of maize are able to cross-pollinate with non-GM varieties (Smith, 1998; Jones, 1999). 
There is an unambiguous relationship between spending on education and economic development (Rao, 1998).
X is one of the most intense reactions following CHD (Lane, 2003).
MIF has been found to oppose the anti-infammatory actions of X on Y (Alourfi, 2004).

Đề cập đến một nghiên cứu trong quá khứ

Smith (1999)

found that as levels of literacy and education of the population rise .............
showed that reducing X to 190oC decreased ...... (see figure 2) .
demonstrated that when the maximum temperature is exceeded .......

Jones et al. (2001)

investigated the differential impact of formal and non-formal education on ......
analysed the data from 72 countries and concluded that .......
reviewed the literature from the period and found little evidence for this claim.
interviewed 250 undergraduate students using semi-structured questionnaires.
studied the effects of Cytochrome P450 on unprotected nerve cells.
performed a similar series of experiments in the 1960s to show that ......
carried out a number of investigations into the ......
conducted a series of trials in which he mixed X with different quantities of ....
measured both components of the ......
labelled these subsets as .......
examined the flow of international students ...... ......
identified parents of disabled children as ..... 
used a survey to assess the various .......

 

Đề cập đến một nghiên cứu trong quá khứ với thời gian cụ thể

In 1975, Smith et al. published a paper in which they described ..... 
In 1990 Patel et al. demonstrated that replacement of H2O with heavy water led to ......
Thirty years later, Smith (1974) reported three cases of Candida Albicans which .......
In the 1950s Gunnar Myrdal pointed to some of the ways in which …………… (Myrdal, 1957)
In 1981, Smith and co workers demonstrated that X induced in vitro resistance to .......
In 1990, El-Guerrouj et al. reported a new and convenient synthetic procedure to obtain ......
In 1984 Jones et al. made several amino acid esters of X and evaluated them as water-soluble pro-drugs.

Đề cập đến một nghiên cứu nổi tiếng

Preliminary work on X was undertaken by AbdulKarim (1992).
The first systematic study of X was reported by Patel et al. in 1986.
The study of the structural behavior of X was first carried out by Rao et al. (1986)...... 
Analysis of the genes involved in X was first carried out by Smith et al (1983).

A recent study by Smith and Jones (2001) involved ......
A longitiudinal study of X by Smith (2002) reports that ......
A small scale study by Smith (2002) reaches different conclusions, finding no increase in ......
Smith's cross-country analysis (2002) showed that ......
Smith's comparative study (2002) found that ......
Detailed examination of X by Smith and Patel (1961) showed that ......

In another major study, Zhao (1974) found that just over half of the ...... 
In a radomised controlled study of X, Smith (2004) reported that ......
In a large longitudinal study, Boucahy et al. 2004) investigated the incidence of X in Y.

Classical conditioning was first demonstrated experimentally by Pavlov (Smith, 2002). In his seminal study ......
The electronic spectroscopy of X was first studied by Smith and Douglas 1 in 1970
The acid-catalyzed condensation reaction between X and Y was first reported by Baeyer in 1872
X formed the central focus of a study by Smith (2002) in which the author found ......
X was originally isolated from Y in a soil sample from ...... (Wang et al., 1952).
The way in which the X gene is regulated was studied extensively by Ho and colleagues (Ho et al. 1995 and 1998).
To determine the effects of X, Zhao et al (2005) compared ......

Đề cập đến những gì người ta viết trước đây

Smith (2003) identifies poor food, bad housing, inadequate hygiene and large families as the major causes of ......
Rao (2003) lists three reasons why the English language has become so dominant. These are: ......
Smith (2003) traces the development of Japanese history and philosophy during the 19th century.
Jones(2003) provides in-depth analysis of the work of Aristotle showing its relevance to contemporary times.
Smith (2003) draws our attention to distinctive categories of motivational beliefs often observed in .......
Smith (2003) defines evidence based medicine as the conscious, explicit and judicious use of .....
Rao (2003) highlights the need to break the link between economic growth and transport growth ...... 
Smith (2003) discusses the challenges and strategies for facilitating and promoting ......
Toh (2003) mentions the special situation of Singapore as an example of .....
Smith (2003) questions whether mainstream schools are the best environment for ...... 
Smith (2003) considers whether countries work well on cross-border issues such as ......
Smith (2003) uses examples of these various techniques as evidence that ......

In her major study, 
In her seminal article, 
In her classic critique of ......,
In her case study of ......,
In her review of ......,
In her analysis of ......,
In her introduction to ......,'

Smith (2004) identifies five characteristics of .......

Some analysts (eg Carnoy, 2002) have attempted to draw fine distinctions between ........
Other authors ( see Harbison, 2003; Kaplan, 2004) question the usefulness of such an approach.

Đề cập đến ý tưởng của tác giả khác

According to Smith (2003), preventative medicine is far more cost effective, and therefore better adapted to the developing world.

Smith (2003)

points out 
argues 
maintains 
claims 
concludes 
suggests

that

preventative medicine is far more cost effective, and therefore better adapted to the developing world

 

Smith (2003)

argues for
offers
proposes
suggests

an explanatory theory for each type of irrational belief.

This view is supported by Jones (2000) who writes ......
Smith argues that her data support O'Brien's (1988) view that ......
As Smith reminds us, .............. 
Elsewhere, Smith has argued that ......

Cách trích dẫn

In the final part of the Theses, Marx writes: "Philosophers have hitherto only interpreted the world in various ways; the point ......."
Sachs concludes: "The idea of development stands today like a ruin in the intellectual landscape…" (Sachs, 1992a: 156). 
As Smith argues: "In the past, the purpose of education was to ......" (Smith , 2000:150).
As Carnoy (2004: 215) states: "there are many good reasons to be sceptical".

(còn tiếp)

Friday, July 16, 2010

Kinh nghiệm nghe hiểu tiếng Anh

Tất nhiên cách học của mỗi người khác nhau, còn phụ thuộc vào tư duy của mối người, học bằng mắt, bằng tai hay thích học bằng diễn đạt hành động, tư duy diễn dịch hay qui nạp. Nhưng tham khảo kinh nghiệm của những bạn đã nhiều năm đi trước, biết đâu bạn lại tìm ra cho mình 1 cách học phù hợp hoặc tìm ra 1 cải thiện nho nhỏ đem lại hiệu quả hơn nhỉ. Quan niệm của mình là nhiều thay đổi nhỏ liên tiếp sẽ tạo ra thay đổi lớn.
Cảm ơn bạn trannguyenphong - Tienganh.com.vn đã đem đến loạt bài viết này :
Trong 4 kỹ năng tiếng Anh thì kỹ năng nghe là tôi yếu nhất. Tôi đã tham khảo nhiều phương pháp luyện nghe và tôi thấy một trong những cách luyện nghe tiếng Anh hay, hiệu quả, thiết thực và mang tính sư phạm nhất là LUYỆN NGHE BẰNG PHẦN MỀM ENGLISH STUDY 4.1. Kinh nghiệm nghe English Study của tôi như sau:

- Quy trình nghe: Nghe không (cố gắng hiểu main idea)->Đọc lướt lại textscript để hiểu sơ qua nội dung->Nghe không lại (cố gắng hiểu ở mức độ cảm nhận)->Vừa nghe lại vừa xem textscript->Xem và đọc theo giọng người đọc vài lần->Nghe không lại (cố gắng hiểu và cảm nhận toàn bộ bài nghe).
- Chú ý: kỹ năng nghe chịu ảnh hưởng bởi Kỹ năng nói, nên luyện nói nhiều để bù vào kỷ năng nghe.
- Trong khi nghe, nếu gặp những câu dài, khó nghe thì yêu cầu mình chỉ cần dừng lại ở mức độ nghe hiểu và cảm nhận ý nghĩa chính của câu nói, không cần phải nghe rõ toào bộ các từ trong câu.
- Đối với những bài tự luận dài mà muốn nghe hiểu tốt thì phải tập trung đầu óc trong một thời gian dài, phụ thuộc vào khả năng chịu đựng áp lực của trí não dưới sức ép tâm lý lớn. Nếu quá sức thì có thể chia ra nhiều đoạn nhỏ để nghe rồi sau đó nghe hết lại một lần.
- Khi nghe ES, cần tập trung nghe rõ cách phát âm và ngữ điệu, hiểu trực tiếp bằng tiếng Anh thì càng tốt, nếu khó thì có thể liên hệ sang tiếng Việt. Nên nhớ khi nghe cần nhìn vào hình ảnh và liên tưởng ra hình ảnh của sự vật hay sự kiện trong đầu mình.
- Trong quá trình nghe nếu gặp phải những từ hay câu nghe không rõ thì sau khi nghe xong có thể Pause lại để ngẫm nghĩ lại câu nói. Nếu nghe mãi ko được thì có thể xem trong textscript rồi tập nghe lại. Nhớ "nghe bằng mắt" thì hiệu quả và nhanh hơn và đỡ chán hơn "nghe bằng tai".
KỸ THUẬT HỌC NGHE HIỂU TIẾNG ANH

ĐỀ DẪN
Trước đây, tôi thường bật băng lên là nghe; và khi nghe tôi cố nắm bắt những gì người ta nói, vì vậy mà tôi dường như không thể nghe được, không hiểu người ta đang nói gì. Nghe nhiều quá tôi bị ức chế và rất chán nản. Lúc đầu cũng quyết tâm nghe, cũng có lần quyết tâm và ham thích cái môn này, nghe đi nghe lại nhưng càng nghe tôi càng thấy rối vì không thể nào nắm bắt hết được những gì người ta nói
Nghe làm tôi sợ nhất vì tôi không hiểu người ta nói gì. Khi mình hiểu họ thì mình chủ động được và rất tự tin. Nếu mình không hiểu thì mình rất bị động, rất luống cuống. Chúng ta có thể nói chưa tốt nhưng chúng ta sẽ cố gắng nói được. Nếu nghe chưa tốt mà họ cứ nói liên tục thì nghe không kịp. Mình sẽ không hiểu và không hiểu thì ta sẽ lệch pha. Và trong công việc mà không hiểu thì rất gay go.
Các bạn đừng có nghe từng chữ. Nghe từng chữ không hiểu được. Chúng ta hiểu là hiểu theo từng cụm từ sau đó là từng ý và từng câu. Bạn phải nghe cụm từ, sau đó là ý, câu; chứ còn nếu các bạn nghe từng từ thì sẽ không thể nào hiểu được.
Ý thức tự trau dồi, tự vươn lên, tự học của bản thân là rất quan trọng. Mình tự học, tự trau dồi, mình cảm thấy mình thiếu cái gì thì tự trau dồi cái đó. Khả năng tự học của mỗi con người là quan trọng hơn rất nhiều lần so với kiến thức đã được dạy ở trên lớp.
Bạn nên thử các phương pháp học tập khác nhau xem phương pháp nào phù hợp nhất với mình, hiệu quả nhất với mình thì các bạn hãy đi theo phương pháp đó. Trong học ngoại ngữ, yếu tố tự học là quan trọng nhất. Không tự học chúng ta sẽ không bao giờ giỏi được.

VAI TRÒ CỦA NGHE HIỂU TRONG GIAO TIẾP
Khi mới học một ngoại ngữ thì nói ngoại ngữ rất là khó nhưng rồi dần dần thì trình bày một vấn đề bằng ngoại ngữ dễ hơn là nghe.
Bởi vì nghe đòi hỏi thứ nhất là mình phải nắm được vấn đề người ta đang nói với mình là gì. Thứ hai, là mình phải hiểu được, kể cả văn hóa, truyền thống, tập tục của người nói. Vấn đề ở đây là phải làm thế nào khi người ta nói mình phải hiểu được cả cái ý người ta nói gì, chứ không phải chỉ hiểu câu người ta nói ra.
Do đó, hiểu được người ta nói gì, ý của họ ra làm sao, sắc thái của từng ý như thế nào là vấn đề rất khó. Khả năng hiểu được tất cả những ý tứ của người nói phải qua thực tiễn sống, phải qua kinh nghiệm và phải qua cả sự hiểu biết về vấn đề đang trao đổi.
Khó khăn của người Việt học tiếng Anh, có ba khó khăn chính:
Một là, người Anh nói rất nhanh. Bởi họ nói có trọng âm và chỉ nhấn vào trọng âm thôi, lướt qua nhiều yếu tố. Họ có đặc thù là chỉ nhấn vào những trọng âm câu, tức là những từ quan trọng nhất ở trong câu, những từ chuyển tải ý chính của người nói. Chúng ta không nắm được cách nói đó nghe rất khó. Ngoài ra còn có các nét ngôn điệu khác nữa, ví dụ như luyến âm Come_on, đồng hóa âm Around_town, ...
Hai là, lối tư duy của chúng ta khác cho nên cách diễn đạt ý tưởng khác với người Anh. Do vậy, có khi biết tất cả các từ trong câu, nhưng chúng ta không hiểu được ý nghĩa của toàn câu.
Ba là, tác động của tiếng mẹ đẻ, trong chuyên môn người ta gọi là sự chuyển di hoặc sự can thiệp của tiếng mẹ đẻ. Khi học tiếng Anh chúng ta vẫn phát âm những âm của tiếng Anh theo âm của tiếng Việt. Đến khi nghe người Anh nói chúng ta không nhận ra, đặc biệt là vấn đề trọng âm.
Tuy nhiên nói đến học nghe chúng ta cần phải tính đến các kỹ thuật nghe cần rèn luyện để trau dồi kỹ năng nghe hiểu.
Trong thực tiễn giao tiếp, có 3 loại hình giao tiếp: (1) mặt đối mặt (face to face), (2) chỉ nghe tiếng (sound only), (3) vừa nghe vừa xem (sound on and vision on).
Rõ ràng chúng tôi cũng phải bắt học sinh học rất nhiều ngữ pháp, làm rất nhiều bài tập và việc đó dẫn đến một việc là các em rất căng thẳng trong việc học ngoại ngữ.
Có các mục đích nghe như sau:
1. Nghe nhận diện từ đã biết: nghe để xây dựng lòng tin
2. Nghe để lấy thông tin chính, tức là cốt lõi của một thông điệp
3. Nghe để lấy thông tin mình cần đến
4. Nghe để lấy các thông tin về miêu tả và phân tích thông điệp
5. Nghe để lấy tất cả các thông tin của thông điệp
6. Nghe ghi
7. Nghe chép chính tả

XÂY DỰNG VỐN TỪ VỰNG CHO NĂNG LỰC NGHE
Quy trình học ngoại ngữ quan tâm tới 3 chữ R:
Remember (ghi nhớ): có hai loại ghi nhớ: ghi nhớ để sử dụng ngay tại chỗ và ghi nhớ để sử dụng lâu dài. Điều quan trọng là người sử dụng ngôn ngữ phải xác định rất nhanh là ghi nhớ cái gì và không ghi nhớ cái gì.
Retain (lưu trữ): khả năng duy trì được vốn từ vựng, ngữ pháp trong một khoảng thời gian nào đó. Có những dữ liệu chúng ta phải duy trì cả đời, ví dụ như mẫu câu cơ bản, hoặc từ vựng cơ bản.
Recall (gợi nhớ): tức là gợi nhớ lại để sử dụng trong các tình huống giao tiếp cụ thể. Nếu trong tình huống giao tiếp mà chúng ta không gợi nhớ lại được thì vốn ngôn ngữ đó gọi là "vốn chết" hay "vốn ngôn ngữ thụ động". Đây là vốn ngôn ngữ không sử dụng được một cách tích cực, không sử dụng được để sản sinh lời nói (nói) hoặc văn bản (viết). Cho nên năng lực giao tiếp được đánh giá bằng khả năng Recall.
Ba yếu tố Remember, Retain, Recall hoàn thiện quy trình học ngoại ngữ.
Về nghe hiểu, nếu chúng ta lưu trữ được càng nhiều mẫu câu, càng nhiều từ thì khả năng hiểu người khác nói càng lớn. Năng lực nghe hiểu, đặc biệt là nghe tích cực, tức là nghe nắm bắt được đầy đủ thông tin không phải là món quà của tự nhiên, mà phải học, phải được huấn luyện.
Phải xây dựng nền tảng cho khả năng giao tiếp nhất là qua nghe, nói. Thông qua hai hình thức. Hình thức thứ nhất: theo học một khóa học chính khóa nào đó, theo các trình độ cao dần. Hình thức thứ hai: là các hoạt động ngoài lớp học.
Nhưng hình thức nào thì cũng không quan trọng. Cái quan trọng là ở chỗ phương pháp tiến hành khóa học ấy như thế nào để tạo được năng lực sử dụng ngôn ngữ nói chung, trong đó có năng lực nghe.
Khi bắt đầu học tiếng Anh chúng ta đã phải xây dựng năng lực nghe thông qua một loạt các kỹ thuật, ví dụ kỹ thuật nghe trọng âm câu. Đặc biệt khi xây dựng vốn từ vựng để tạo nền tảng nghe hiểu và nói, chúng ta cũng phải thực hiện nguyên tắc đưa vốn từ vựng ấy vào văn cảnh, tình huống.
Rõ ràng tình huống hỗ trợ chúng ta rất nhiều trong việc nhận diện từ, và nhờ đó cũng dễ nhớ hơn. Trong các sách giáo khoa tiếng Anh có muốn vàn tình huống như vậy. Chỉ có điều chúng ta có khai thác đúng hướng hay không thôi.
Học từ để phục vụ mục đích nghe hiểu cần có định hướng cụ thể thì mới có hiệu quả.
Nói đến xây dựng vốn từ vựng tức là xây dựng một vốn chung cho cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Không có bốn kho từ vựng riêng biệt dành cho bốn kỹ năng. Chỉ có một kho từ vựng duy nhất.
Khi sử dụng các kỹ năng, chúng ta vận dụng kho từ vựng chung này ở góc độ khác nhau một chút. Ví dụ khi viết thường phải dùng những từ có tính chất tầm chương trích cú (ngôn ngữ viết). Khi nói thường dùng từ đơn giản hơn, dùng dạng khẩu ngữ và những từ đệm như well, kind of, sort of, ... Tất cả các loại từ vựng đó đều phải được lưu trữ.
Khi học theo một quyển sách nào đó, chúng ta cần biết từ bao giờ cũng nằm trong văn cảnh (context), và như vậy không bao giờ học từ theo kiểu học tự điển. Văn cảnh chính là những hình ảnh làm cho chúng ta duy trì được từ đó lâu hơn. Do đó khi học từ chúng ta cần quan tâm đến văn cảnh.
Những kỹ thuật giúp chúng ta nâng cao năng lực sử dụng từ phục vụ cho mục đích nghe-hiểu:
Một là, khi gặp bất cứ một từ mới nào ta phải nắm ngay cách phát âm của nó, đặc biệt là trọng âm từ.
Hai là, khi tăng cường các vốn từ vựng để phục vụ cho mục đích nghe-nói, chúng ta quan tâm đến vốn khẩu ngữ vì nói là khẩu ngữ. Chúng ta cần phân biệt những từ chỉ hay dùng trong nói và những từ dùng trong viết.
Muốn nâng cao vốn từ vựng, chúng ta phải nâng cao một cách từ từ, một cách có hệ thống. Hãy xây dựng những vốn từ từ thấp lên cao: 400 từ, 700 từ, 1000 từ, ... bằng cách đọc hệ thống chuyện kể từ thấp lên cao.
Đối với mỗi bậc từ, người học cần tiến hành những bước sau đây: Bắt đầu đọc hệ chuyện chỉ dùng 400 từ. Trong khi đọc:
- Tra nghĩa từ mới. Nắm cách phát âm. Ghi nhớ văn cảnh dùng từ mới đó.
- Quan sát một từ được dùng trong các văn cảnh khác nhau như thế nào. Việc này thực hiện bằng cách đọc nhiều chuyện cùng một trình độ.
- Trong khi đọc chuyện chú ý ghi nhớ lời thoại của nhân vật. Đối thoại trong các câu chuyện cũng chính là những lời nói trong đời sống hằng ngày.
- Cuối cùng kết thúc đọc chuyện bằng mắt là nghe bằng tai để thấm được cách nói của người Anh, thấm được cách phát âm chuẩn.
Xây dựng vốn từ vựng ở trình độ nào cũng phải thực hiện bốn bước như trên. Xây dựng vốn từ vựng theo phương thức này vừa bảo đảm học được nghĩa từ, vừa tăng cường năng lực phát âm, khả năng nhận diện từ bằng tai.

KỸ THUẬT NGHE TRỌNG ÂM
Cách nghe của người Anh là nghe trọng âm, tức là nghe những từ quan trọng trong câu.
Vậy quy trình hiểu một thông điệp qua nghe có hai bước:
1. Nắm bắt những từ có trọng âm câu.
2. Ghép nghĩa của các từ có trọng âm ấy lại với nhau để đoán nghĩa cả câu.
Hai quy trình này xảy ra trong tích tắc. Vì thế ngay từ đầu chúng ta phải luyện tập một cách kiên trì, nếu không thì sẽ quay trở lại thói quen cũ là nghe từng từ.
Khi vào thực tiễn giao tiếp chúng ta sẽ thấy có hai cái khó: một là người Anh nói rất nhanh, và hai là không phải người Anh sẽ nhấn mạnh vào những trọng âm câu thật to thật mạnh. Họ nói tự nhiên hơn, nghĩa là có nhấn mạnh nhưng không dằn mạnh vào trọng âm.
Kiểu nghe trọng âm này giúp ta giảm nhẹ gánh nặng phải nghe những từ không quan trọng trong câu, đặc biệt những câu có trọng âm tương phản, tức người nói chỉ nhấn mạnh vào yếu tố mới xuất hiện mà thôi.
Với những trọng âm bắt được, kết hợp với văn cảnh, tình huống giao tiếp chúng ta có thể hiểu được nội dung thông điệp.
Trong môi trường bản ngữ, điều kiện xã hội giúp chúng ta rất nhiều trong việc xây dựng và nâng cao năng lực hiểu tiếng Anh qua nghe. Tuy nhiên khi chúng ta ở trong môi trường phi bản ngữ thì năng lực này có lẽ khó tạo dựng nhất. Cũng chính vì thế chỉ có học đúng hướng mới giúp ta thành công.

NGHE LẤY THÔNG TIN CHÍNH
Khi nghe tiếng Anh, ý chính của câu thể hiện bằng những từ quan trọng có trọng âm trong câu. Đấy là ở cấp độ câu. Nhưng khi ghép các câu vào trong một đoạn thì không phải câu nào cũng là ý chính. Chỉ có những câu quan trọng mới mang nghĩa chính.
Khó hơn thế nữa là có những thông điệp phải tổng hợp ý nghĩa của tất cả các câu trong đó mới toát lên ý chính. Đây chính là những bình diện khó trong nghe hiểu.
Chúng ta thấy khi nghe cần có mục đích rõ ràng. Đây cũng chính là yếu tố đòi hỏi chúng ta phải tìm kiếm kỹ thuật thích hợp để đáp ứng yêu cầu của mình.

NGHE LẤY THÔNG TIN CHI TIẾT
Sau những ý chính chúng ta phải có những ý phát triển ý chính. Đó chính là ý hổ trợ. Mối quan hệ giữa ý chính và các ý hỗ trợ rất khăng khít nên chúng ta có nắm bắt được ý chính thì mới nắm bắt được các ý hỗ trợ. Trong các ý hỗ trợ có những ý quan trọng hơn và những ý ít quan trọng.
Khi hiểu mình rất chủ động và tự tin, còn nếu mình không hiểu thì mình rất bị động và lúng túng.
Theo tôi các bạn cứ nghe hoài, nghe mãi, nghe trong khung cảnh (tình huống) nghe sẽ tạo cho mình phản xạ rất tốt. Muốn không sợ thì các bạn cứ nghe.
Nếu một cách lý tưởng, khi nghe chúng ta cần nghe được và nhớ được tất cả những ý hỗ trợ ý chính. Nó đòi hỏi phải khổ công rèn luyện năng lực nghe nắm bắt các ý phụ trợ cho một ý chính.
Quy trình của chúng ta bao giờ cũng là nghe lấy ý chính, rồi mới tìm kiếm những ý hỗ trợ.
Để thực hiện một quy trình nghe một cách đầy đủ, chúng ta phải đáp ứng những tiêu chí sau:
- Nhanh chóng phát hiện chủ đề nghe. Nắm bắt được chủ đề, chúng ta sẽ nghe một cách chủ động hơn.
- Phải có kiến thức nền tốt (về chủ đề sẽ nghe). Kiến thức nền tạo điều kiện cho chúng ta một năng lực hiểu cao.
- Có phản xạ nhanh, phát hiện các ý chính và ý hỗ trợ, thông qua luyện tập.
Thường khi luyện nghe, chúng ta thực hiện theo ba bước: phát hiện chủ đề, lấy ý chính, lấy những thông tin chi tiết.

NGHE LẤY THÔNG TIN CẦN ĐẾN
Trong sinh hoạt hằng ngày, có nhiều trường hợp chúng ta nghe theo yêu cầu riêng của mình, tức là chỉ nghe những thông tin mình đang tìm kiếm.
Trong khi nghe chúng ta thường nói là chúng ta phải phát hiện chủ đề. Đó là bước đầu tiên của quy trình nghe. Nhưng sau đó phải đặt cho mình một mục đích: Ta đang cần nghe cái gì? Vậy là sẽ có cái ta không cần nghe.
Như vậy nguyên tắc chung là người nghe chỉ nghe những điều có liên quan đến mục đích nghe của mình, bỏ qua tất cả các thông tin khác. Có một yếu tố giúp ta làm điều này, đó là những từ có tính chất báo hiệu, đây là những đầu mối để nắm bắt thông tin mình cần đến.
Nhưng cái mà tôi luyện tập là khi đài nói ra một từ tiếng Anh, trong đầu tôi lại hiện ra một chữ tương ứng. Khi họ nói ra cả câu, tôi cũng hình dung ra cả câu đó viết như thế nào. Dần dần tôi biết được khả năng của mình là khả năng nhìn vào mặt chữ thì dễ thuộc hơn là nghe để nhớ. Do đó khi nghe câu gì thì hình dung ra thành chữ, rồi từ đấy mà giải nghĩa. Đó là một trong những kỹ năng mà tôi sử dụng.
Xin chú ý, yếu tố báo hiệu, không phải chỉ là một từ. Nó có thể là một nhóm từ hoặc một câu hoàn chỉnh.

Update
NHÌN THẤY NHỮNG ĐIỀU MÌNH NGHE
Để nghe có hiệu quả chúng ta phải xây dựng được hình ảnh trong óc khi nghe tiếng Anh.
Khi nghe không phải chúng ta có thể nắm được tất cả các từ trong câu, vì nhiều lý do. Nhưng yêu cầu của hoạt động nghe là chúng ta phải nắm được tất cả các sự kiện mà người nói đề cập đến.
Trước hết điều quan trọng trong khi nghe là chúng ta phải mường tượng ra được hình ảnh mà người nói đề cập đến. Hay nói cách khác, chúng ta phải "nhìn thấy được những điều ta nghe". Nếu làm được như vậy, chúng ta mới dễ nhớ và nhớ một cách có hệ thống. Khi nghe ai miêu tả một cảnh nào, một sự kiện nào, nếu chúng ta nhắm mắt lại để nghe thì hình như ta thấy sự kiện đấy cứ nổi dần lên trước mắt ta. Tức là chúng ta cảm thấy như mình đang ở trong sự kiện đấy.
Kỹ thuật này giúp người nghe nhận diện được văn cảnh, nắm bắt được tình huống, và nhờ đó phán đoán được các từ quan trọng để hiểu được toàn bộ thông điệp.
Nếu chúng ta thường xuyên luyện tập kỹ thuật này thì sau một thời gian, khả năng phán đoán nội dung thông điệp bằng văn cảnh của ta sẽ tiến bộ rõ ràng. Đồng thời nó giúp cho chúng ta rút ngắn giai đoạn tiến tới tư duy bằng ngoại ngữ khi nói.

NGHE – CHÉP CHÍNH TẢ
Dùng để học tiếng Anh bằng các tài liệu VOA
B1: Nghe để nắm được chủ đề và sơ lược nội dung bài viết. Trong khi nghe, ghi lại những từ quan trọng trong câu.
B2: Dựng lại thông điệp bằng cách dựng lại từng câu và ghép các câu lại thành bài. Thông điệp này song song với thông điệp gốc chứ không phải là chép là nguyên si bản gốc.
B3: Trình bày nội dung thông điệp bằng cách đọc phát ra tiếng.

Tuesday, July 13, 2010

Có nên cho con du học bằng mọi giá? BS. Ho Hai

Thiếu niềm tin vào giáo dục trong nước, nhiều vị cha mẹ mù quáng ép con đi du học với bao kỳ vọng mà thiếu chuẩn bị cho trẻ. Thậm chí có người xem du học như phương thức xuất ngoại lao động kiếm tiền. Suy nghĩ ấy đẩy trẻ vào nhiều nguy cơ, rủi ro.

Vừa qua, trên các diễn đàn mạng của giới sinh viên du học xôn xao về thông tin Nguyễn Mạnh Cường 19 tuổi, sinh viên đang theo học tại Trường ĐH Golden West Community, đã treo cổ tự tử chết tại nhà trọ trên đường Stoneridge, TP Westminster, Mỹ.

Theo cảnh sát, Cường ở với một người dì và đã tự tử bằng cách treo cổ. Cường dùng khăn lông quấn bên ngoài một sợi dây điện và tự treo cổ trong nhà xe. Cảnh sát tìm thấy trong người nạn nhân có một lá thư tuyệt mệnh và một vé lôtô. Nội dung lá thư cho biết Cường muốn để lại di sản cho mẹ. Cảnh sát cũng cho biết Cường có ít bạn, không thích giao du và không có dấu hiệu uống rượu hay dùng ma túy.

Nhận định nguyên nhân Cường tự tử, nickname onthi trên diễn đàn lamchame.com ghi: "Chắc do bị bố mẹ ép buộc đi du học mà bản thân lại không muốn, để bố mẹ vui nên đi du học. Qua bên đó do không thích ứng được với hoàn cảnh mới, không có bạn bè chia sẻ rồi rơi vào trạng thái trầm cảm, dần dần bệnh càng nặng thêm và cuối cùng là treo cổ".

Ngoài ra, tình trạng ít giao tiếp, thiếu người chia sẻ cũng là một trong những nguyên nhân có thể đẩy những người trẻ tuổi đến suy nghĩ cùng quẫn. Phú Phạm, một sinh viên vừa tốt nghiệp Orange Coast College, chuẩn bị vào Cal State Fullerton, chia sẻ: "Những tác động về chuyện tình cảm đối với những người du học như tụi em là rất lớn". Phú cho biết từ kinh nghiệm bản thân: "Khi tình yêu đổ vỡ, nếu ở Việt Nam, mình còn có chỗ nương tựa để tìm sự chia sẻ từ bạn bè, người thân, gia đình. Còn ở đây, mình chỉ có một mình. Cô đơn và lẻ loi khủng khiếp. Nỗi buồn vì vậy mà tăng lên gấp nhiều lần". Chính từ như vậy, theo Phú: "Nếu không vững vàng, chuyện tìm đến cái chết cũng rất có thể xảy ra".

Hồ Nguyễn Anh Minh, sinh tháng 11-1990. Năm 2005 nhận học bổng trung học Mỹ. Tháng 9-2007 xuất bản cuốn sách với tựa đề: How to receive a scholarship in USA for international students?(Làm thế nào để nhận học bổng du học ở Mỹ?). Tốt nghiệp phổ thông với bằng ưu, có bằng khen của Tổng thống George Walker Bush (Bush con), Minh nhận học bổng vào đại học và sắp vào năm thứ ba cử nhân sinh học. Trong ảnh: Minh (bìa phải, hàng đầu) đang trong phòng thí nghiệm của lớp học Microarray.

Thanh Mai nêu suy nghĩ: "Có thể do Cường ít bạn, ít nói. Nếu là con gái, khi có chuyện gì tụi em "tám" với nhau rồi thì sẽ hết. Con trai khác, đâu bao giờ những đứa con trai lại mang điều không vui, bất lợi của mình ra mà kể với ai đâu. Vậy nên nhiều khi có thể bạn đó cảm thấy bức bối quá mà không biết có ai để nói ra, nên càng ngày càng stress hơn nữa".

Trong khi đó, nickname AK tâm sự: "AK không thấy lạ gì thông tin trên vì chính AK đã tự tử gần 10 lần nhưng toàn được cảnh sát và bệnh viện cứu hay thượng đế chưa cho AK chết. Hoàn cảnh và đau khổ mà AK đang phải chịu còn thê thảm hơn thông tin trên rất nhiều, nó đeo đuổi AK từ lúc AK sinh ra rồi chứ không phải từ lúc qua Úc. AK từ bé chẳng có bạn bè gì cả vì AK toàn gặp người lừa đảo và tầm thường nên AK không thích kết bạn. Các bạn cứ xỉ vả AK hay cho là AK bất hiếu thoải mái đi vì đối với các bạn, ai mà tự tử cũng bị đánh giá là người chẳng ra gì, bất chấp hoàn cảnh sống mà họ đang khổ sở. AK sẽ tự tử thành công trong thời gian rất sớm thôi. Không đêm nào mà AK không có ý định để tự tử hết. Tất cả bác sĩ đa khoa, nhà tâm lý học và chuyên gia về tâm thần học đều từ bỏ AK rồi nên cái chết sẽ là sự giải thoát AK".

Những rủi ro của du học sinh Việt

- Ngày 17-7-2009, thi thể cô Ng. được phát hiện trong tủ áo trong phòng cô ở KTX. Ng. sang Singapore được gần hai tháng và đang học tiếng Anh tại Học viện Quản lý phát triển Singapore.

- Ngày 24-10-2009, San Jose, California, sinh viên Việt Nam Phuong Ho, 20 tuổi, bị cảnh sát đánh bằng gậy sắt hơn 10 lần, trong đó có cả một lần bị đập vào đầu, vì bị nghi ngờ tấn công một người bạn ở cùng phòng.

- Sáng 10-1-2009, Tăng Quốc Bình, sinh viên năm thứ nhất ĐH Tổng hợp quốc gia về quản lý (GUU), đã bị đâm gần một nhà ga tàu điện ngầm ở Matxcơva (Nga) khi đang trên đường về nhà.

 

Hành trang cho con du học

Theo kinh nghiệm của tôi, muốn con du học thành công, cha mẹ cần chuẩn bị tinh thần cho trẻ từ rất sớm. Trẻ phải thấy đây là việc yêu thích chứ không phải là trách nhiệm, hoặc làm vì sức ép, kỳ vọng của gia đình. Những chuẩn bị phải bắt đầu từ khi còn cấp tiểu học, gồm có:

Học lực: Trẻ du học không thể là đứa học làng nhàng, vì không thể học tốt ở quê nhà bị quẳng đi du học. Cứ nghĩ một cách đơn giản, khi các cháu học với tiếng mẹ đẻ không thể giỏi thì làm sao học giỏi bằng tiếng nước ngoài. Một trẻ muốn học giỏi ở xứ người thì ở quê nhà trẻ phải là học sinh xuất sắc, chí ít cũng khá giỏi. Nếu không trẻ sẽ bị áp lực từ nhiều phía đưa đến tự kỷ, co vào vỏ sò của mình, thậm chí tâm thần chỉ sau vài năm du học.

Ngôn ngữ: Không thể học tốt khi chưa giỏi tiếng của nước sở tại. Trẻ không thể quan hệ tốt với cộng đồng mới khi còn chờ học ESL (English as a second language). Kinh nghiệm cho thấy ngay cả chương trình ESL ở nước Mỹ hay Úc, Anh cũng không dạy tốt hơn ở Việt Nam. Sự thiếu trang bị ngôn ngữ là sai lầm lớn nhất đẩy trẻ vào nhiều bất trắc. Đó là sự kỳ thị chủng tộc, ngại giao tiếp, sợ cộng đồng và stress kéo dài, học lực kém…

Văn hóa: Mỗi dân tộc có lịch sử và văn hóa sống riêng. Người thành đạt là người biết ứng xử phù hợp với văn hóa sống của xã hội. Câu nói đã trở thành chân lý mà các cha mẹ cần nhớ nằm lòng nếu muốn con mình thành công là: "IQ (Intelligence Quotient) làm người ta chọn bạn nhưng EQ (Emotional Quotient: chỉ số cảm xúc) sẽ làm người ta đề bạt bạn". Để EQ tốt, trẻ phải hiểu biết văn hóa sống của nước trẻ đến du học. Cultural shock (sốc văn hóa) là từ phổ biến của du học sinh trên toàn thế giới. Trước du học, bạn cần cho trẻ tiếp xúc với nền văn hóa ấy qua du lịch và hướng dẫn trẻ về văn hóa học cơ bản. Sau khi trẻ đi cần tiếp tục hỗ trợ. Đừng nghĩ rằng trẻ đã đi du học năm năm rồi, quá quen với môi trường du học rồi là không cần quan tâm nó nữa.

Giáo dục kỹ năng sống: Giáo dục phổ thông hiện đại không cho trẻ kiến thức tổng quát quá cao, quá nặng nề như Việt Nam nhưng cho trẻ tư duy độc lập trên nền giáo dục kỹ năng sống nhuần nhuyễn. Trẻ cần trang bị kỹ năng sống thật đầy đủ trước khi du học. Ngay từ tiểu học phải cho trẻ tham gia hoạt động cộng đồng, hoạt động liên quan đến thiên nhiên và cuộc sống xung quanh nhằm giúp trẻ hoạt bát, năng nổ và dễ thích ứng với môi trường, cộng đồng mới. Không thể hy vọng trẻ được ấp ủ trong chăn êm, nệm ấm, nắng sợ đen, mưa sợ cảm lạnh có thể thành công mỹ mãn ở môi trường du học. Hãy trao nhiệm vụ và dạy cho trẻ biết chịu trách nhiệm với những hành động của trẻ ngay từ khi còn chập chững biết đi, bạn sẽ không bao giờ hối hận với những việc này. Đừng sợ trẻ còn non nớt, cần nhìn trẻ là người lớn và trao trách nhiệm cho trẻ để trẻ dạn dày khi còn ở trong vòng tay của bạn.

Tập cho trẻ sống tự lập: Ngay từ lúc nhỏ nằm nôi, cần cho trẻ ngủ riêng. Cần giao cho trẻ những việc làm nhỏ hằng ngày để trẻ tự giải quyết và chỉ giúp trẻ khi thật cần thiết. Hãy để hay gợi ý trẻ tự đưa ra quyết định và giải quyết vấn đề mà trẻ tiếp xúc hằng ngày. Tập cho trẻ có thể ở nhà một mình và theo dõi trẻ một cách kín đáo những xử lý tình huống xảy ra quanh trẻ khi trẻ một mình và tham gia giúp đỡ khi cần. Những việc nhỏ này sẽ giúp trẻ đương đầu với nỗi cô đơn trong du học. Alone shock (sốc cô độc) là cú sốc có thể đánh quỵ cả những cái đầu chai sạn của người lớn. Đừng cho rằng trẻ đi du học là sung sướng mà là sự phấn đấu cam go dưới sự học hành nặng nhọc với nỗi cô đơn ngày đông giá rét, những cơn bệnh ập tới mà thiếu vòng tay che chở của người lớn và sự thấu hiểu, an ủi cho nỗi cô đơn ở xứ người. 

Du học là học một nền văn hóa mới, học cách tiếp cận mới với xã hội mới chứ không chỉ là học khoa học kỹ thuật mới. Du học là để nâng kỹ năng sống qua hiểu biết các nền văn hóa khác nhau để trở thành công dân thế giới, có thể sống và làm việc trong mọi môi trường. Du học là việc lớn và nặng nhọc.

Hãy ghi nhớ rằng chỉ có tiền sẽ không làm cho trẻ thành công trên con đường du học.

Bác sĩ HỒ HẢI


Monday, July 12, 2010

Yếu tố “không biết” trong thành công

Bây giờ ta đã có kết quả World Cup 2010—Spain nhất, Hà Lan nhì, Đức ba, Uruguay tư. Nếu bây giờ ta lập lại World Cup này với cả 32 đội từ đầu, trong vòng một tháng, bạn nghĩ là chúng ta sẽ có cùng kết quả: Spain, Hà Lan, Đức, Uruguay?

Không?

Tại sao không?

Thưa, vì kết quả mọi cuộc đấu có yếu tố hên xui may rủi rất lớn. Một đội thắng một trận không chỉ vì tài; may rủi dự một phần khá lớn. Ai xem bóng cũng thấy được điều đó. Nếu thi lại, đương nhiên là may rủi sẽ khác đi, do đó kết quả sẽ khác đi.

Ở đây, bóng đá là một môn thể thao trong môi trường được kiểm soát (controlled environment) rất chặt chẻ. Đủ mọi luật lệ đặt ra—từ luật chọn đội và chọn cầu thủ, đến luật bắt thăm khai bóng, đến rồi luật đấu và bốn trọng tài cùng một lúc, để bảo đảm cho mọi sự càng công bằng càng tốt. Nhưng vẫn không lấy ra được hết bất công bằng của may rủi. May rủi có luật riêng của nó, muốn rải hoa xuống bước chân ai thì rải, muốn giáng búa thiên lôi xuống đầu ai thì giáng.

Đó là nói về bóng đá trong một môi trường được kiểm soát chặt chẻ. Còn về cuộc đời thực bên ngoài sân cỏ, môi trường cuộc đời không được kiểm soát chặt chẻ như bóng đá. Vậy thì bạn biết may rủi đóng một vai trò lớn đến mức nào trong cuộc đời của ta không?

"Hên xui may rủi" hay là "cái không biết" (the unknown) rất lớn trong cuộc đời chúng ta, và qua hàng triệu năm người ta đã cho nó rất nhiều tên, như: số phận, định mệnh, duyên kiếp, nghiệp duyên, nhân quả, ý trời, ý Chúa, ý Thượng đế…

Dù là gì đi nữa thì đặc tính của the unknown là ta không biết được nó, chẳng kiểm soát được nó, chẳng có cách nào để tính toán trước. Chính vì vậy, chúng ta thường có hai vấn đề lớn:

1. Ta thường xuyên quên mất yếu tố "không biết" trong cuộc sống–Ta sống theo kiểu chắc chắn.

Hôm nay có tiền và đã dàn xếp mọi an ninh rồi, ngày mai vì đại nạn nào đó làm ta không còn một đòng xu dính túi, thì ta lại stress kinh khủng. Đã nói là "không biết" được, thì stress làm gì?

Hai anh chị lấy nhau cứ nghĩ là sẽ "sống đời happy forever after", không ngờ đến lúc phải lo ly dị, thế là stress kinh khủng.

Đời là thay đổi, đời là "vô thường" với những điều ta không lường trước được. Thế thì stress làm gì?

2. Ta thường không biết nghệ thuật "sống với cái không biết".

Sống với cái không biết là "sống ở đây lúc này", tập trung tâm trí vào lúc này, không phải vào "cái không biết" của ngày mai. Bất kì khi nào một điều mới xảy ra, thì uyển chuyển điều chỉnh những gì cần thiết cho thích hợp với điều kiện mới.

Lái xe trên đường ta luôn luôn lái "ở đây lúc này". Chẳng ai ngồi bây giờ mà lái xe cho sáng mai cả. Khi nào gặp chàng say rượu nào đó lái ẩu, hay một ổ gà mới, hay một cành cây từ trên trời rơi xuống, thì ta hãy lạng, thắng, cua quẹo lúc đó. Không làm trước được.

Đời là một dòng sông, mỗi chúng ta là một con cá trong dòng sông. Dòng nước đưa ta đến đâu—nước đục, nước trong, nước lặng, nước ghềnh thác—thì uyển chuyển sống với thế nước đó. Tức là ta luôn luôn nhẹ nhàng, uyển chuyển, đi theo dòng đời, có khả năng xoay sở trong mọi tình huống khó khăn.

"Xoay sở" chỉ có nghĩa là tìm đường, tìm đường, tìm đường mỗi khi gặp thử thách. Đừng ngồi đó than thân trách phận. Chỉ có vậy thôi.

Sống uyển chuyển với cái không biết là "sống ở đây lúc này" của thiền gia, sống vô vi của đạo gia, sống vâng theo thánh ý Chúa của Thiên chúa gia.

Đó là nghệ thuật sống của người trong trận đấu, uyển chuyển thay đổi từng 1/100 giây đồng hồ, không thể cứng ngắc theo đường tính trước được.

• Một điều quan trọng chúng ta cần hiểu là: Khi ta biết sống với thử thách mới, tức là ta tự nhiên "biến nghịch cảnh thành thuận cảnh", biến khó khăn thành sức mạnh.

Ví dụ: Gặp thời kinh tế xuống dốc, các tiệm phở đều ế khách và rất nhiều tiệm đóng cửa. Nhưng, nếu có nhiều tiệm đóng cửa thì số tiệm còn ít lại. Nghĩa là, số người đi ăn có ít lại, nhưng số tiệm cạnh tranh cũng giảm xuống. Bây giờ tiệm phở của bạn có ít tiệm cạnh tranh hơn. Dễ quảng cáo hơn, dễ nổi trội hơn, nếu bạn biết cách lợi dụng tình thế để tiếp thị. Ví dụ: "Thời kinh tế thiếu hụt. Ăn 6 bát, tính tiền 5 bát". Slogan này có thể sẽ khuyến khích nhiều người tụ lại thành nhóm 6 người để vào tiệm bạn cùng lúc.

• Cho đến lúc này chúng ta chỉ nói chuyện thuần lý. Còn một điều cuối cùng nữa chi phối cả cuộc đời ta. Đó là luật nhân quả: "Làm tốt sẽ gặp tốt".

Luật này có thể hiểu theo cách duy tâm siêu hình—Chúa, Allah, Trời nắm cán cân đo lường phán xét bạn–hay nghiệp duyên của Phật gia—gieo nhân tốt, sẽ có nghiệp duyên tốt, sinh ra quả tốt.

Hay theo cách duy lý thuần túy—Bạn sống lương thiện thương người thì thường gặp nhiều người thương lại. Mà có nhiều người thương thì cơ hội thành công ở đời càng nhiều.

Quy luật nhân quả này, dù là hiểu bất kì cách nào, vẫn là quy luật sâu thẳm nhất chi phối những cái "không biết" trong đời ta. Vậy thì hãy sống trong sáng, lương thiện, yêu người, rồi để quy luật này làm việc cho bạn trong mọi tình huống khó khăn.

• Và lời nhắn nhủ cá nhân: Nếu bạn có được gì hoặc thắng gì ở đời, đừng kiêu căng vì trong cái được và cái thắng của bạn có rất nhiều yếu tố may mắn mà bạn không biết. Tốt nhất là cám ơn trời đất đã ban hồng phúc cho bạn.


http://dotchuoinon.com/2010/07/11/yếu-tố-khong-biết-trong-thanh-cong/

Thursday, July 8, 2010

Cách viết một bài báo khoa học (Phần 5 – Bàn luận)

Phần Bàn luận (Discussion) là phần cuối của nội dung của một bài báo khoa học, và nó có chức năng giống như là một diễn giải kết quả nghiên cứu.  Chúng ta đã biết rằng phần Dẫn nhập trả lời câu hỏi "Tại sao làm nghiên cứu này"; phần Phương pháp trả lời câu hỏi "Đã làm gì và làm ra sao"; phần Kết quả là nhằm trả lời câu hỏi "Đã phát hiện những gì"; và phần Bàn luận tập trung vào trả lời cho được câu hỏi "Những phát hiện đó có ý nghĩa gì"?

 Trong bài báo khoa học, phần Bản luận là phần khó viết nhất.  Các nghiên cứu sinh khi mới bắt đầu viết thường lúng túng không biết bắt đầu như thế nào, mà đọc những bài báo trong y văn thì cũng không nắm được nội dung và cấu trúc ra sao.  Ngay cả nhiều giáo sư có kinh nghiệm cũng có khi cảm thấy khó khăn khi viết phần Bàn luận, vì họ không biết nhấn mạnh vào khía cạnh nào, và viết như thế nào cho thuyết phục.  Một trong những khó khăn lớn nhất là phần Bàn luận không có một cấu trúc cụ thể nào.  Thật vậy, trong khi phần Phương pháp và Kết quả còn có cấu trúc, còn phần Bàn luận thì tác giả có thể viết bất cứ gì mình thích (nhưng người đọc có thích hay không là chuyện khác!)

Tuy không có qui định cấu trúc cụ thể, nhưng chúng ta có thể học từ bài báo hay để đi đến một qui luật.  Kinh nghiệm của tôi cho thấy những bài báo hay thường viết phần bàn luận theo cấu trúc 6 điểm sau đây:

(a) tóm lược giả thuyết, mục tiêu, và phát hiện chính trong đoạn văn đầu tiên;

(b) so sánh những kết quả này với các nghiên cứu trước;

(c) giải thích kết quả bằng cách đề ra mô hình mới hay giả thuyết mới;

(d) khái quát hóa và ý nghĩa của kết quả;

(e) bàn qua những ưu điểm và khuyết điểm của công trình nghiên cứu; và

(f) và sau cùng là một kết luận sao cho người đọc có thể lĩnh hội được một cách dễ dàng.

Trong phần thảo luận, tác giả phải giải thích, hay đề nghị một mô hình giải thích, tại sao những dữ kiện thu thập được có xu hướng đã quan sát trong cuộc nghiên cứu.  Nếu không giải thích được thì nhà nghiên cứu phải thành thật nói y như thế: không biết.  Tác giả còn phải so sánh với kết quả của những nghiên cứu trước và giải thích tại sao chúng (những kết quả) khác nhau, hay tại sao chúng lại giống nhau, và ý nghĩa của chúng là gì.  Ngoài ra, nhà nghiên cứu còn phải có trách nhiệm tự mình vạch ra những thiếu sót, những trắc trở, khó khăn trong cuộc nghiên cứu, cùng những ưu điểm của cuộc nghiên cứu, cũng như đưa ra các giải pháp khắc phục hay những đề xuất hướng nghiên cứu trong tương lai.  Sơ đồ 2 sau đây có thể dùng để làm dàn bài để viết phần thảo luận.

Sơ đồ cho phần thảo luận

Câu hỏi cần phải trả lời

Nội dung

Phát hiện chính là gì?

Phát biểu những phát hiện chính; đặt những phát hiện này vào bối cảnh của các nghiên cứu trước đây.

Kết quả có nhất quán (consistent) với nghiên cứu trước?

Giải thích tại sao không nhất quán.  Có phải do vấn đề địa phương, bệnh nhân, chẩn đoán, đo lường, phân tích, v.v… Phải suy nghĩ và giải thích.

Giải thích tại sao có kết quả như trong nghiên cứu, mối liên hệ đó có phù hợp với giả thuyết?

Đây là đoạn văn khó nhất, vì tác giả phải suy nghĩ, vận dụng kiến thức hiện hành, và tìm mô hình để giải thích kết quả nghiên cứu của mình.  Nếu kết quả là một mối tương quan (như gien và bệnh), phải thuyết phục người đọc rằng mối tương quan này không phải ngẫu nhiên, mà có cơ chế sinh học.  Bàn về cơ chế của mối liên hệ một cách thuyết phục bằng cách sử dụng các nghiên cứu trước hay đề ra giả thuyết mới.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là gì?

Đây là phần "generalization", khái quát hóa.  Đặt kết quả của nghiên cứu vào bối cảnh lớn hơn, và so sánh với các nghiên cứu trước đây.  Suy luận về cơ chế (nhưng không nên quá lời hay quá xa xỉ trong khi suy luận, mà phải nằm trong khuôn khổ của dữ kiện thật).

Phát hiện đó có khả năng sai lầm không?  Điểm mạnh và khiếm khuyết của nghiên cứu là gì?

Xem xét những yếu tố sau đây: thiếu khách quan trong đo lường và thu thập số liệu? Số lượng đối tượng ít? Cách chọn mẫu có vấn đề? Các yếu tố khác chưa xem xét đến? Phân tích chưa đầy đủ?  Chưa điều chỉnh cho các yếu tố phụ? V.v…

Kết luận có phù hợp với dữ kiện hay không?

Kết luận phải rõ ràng, nhưng không nên đi ra ngoài khuôn khổ của dữ kiện.  Chẳng hạn như nếu kết quả cho thấy hút thuốc lá làm tăng ung thư phổi, tác giả không nên kết luận rằng ngưng hút thuốc lá sẽ giảm ung thư phổi.

 

1.  Mở đầu phần bàn luận bằng cách tóm tắt bối cảnh, giả thuyết, mục tiêu và phát hiện chính của nghiên cứu. Đây thực chất là một đoạn văn tóm tắt những ý chính trong phần dẫn nhập và kết quả để một lần nữa nhấn mạnh rằng giả thuyết của tác giả đã được "minh chứng".  Người đọc cảm thấy dễ theo dõi khi những kết quả chính được tóm lược trong phần mở đầu của bàn luận.  Do đó, tác giả cần phải viết ra kết quả bằng con số (có thể lặp lại ở phần kết quả) để nhấn mạnh.  Chú ý rằng, một bài báo khoa học đôi khi cũng cần "điệp khúc" để nhấn mạnh, nhưng đừng có quá nhiều điệp khúc như nhạc vì sẽ gây phản cảm.

Ví dụ: Đoạn sau đây mở đầu bằng câu văn nói về lí do nghiên cứu, kế đến là câu văn mô tả kết quả chính, và nhấn mạnh đến cái mới của kết quả:  "There has been little doubt that BMD measured at various sites is one of the best measureable determinants of fracture risk [28-30].  BMD is, in turn, regulated by genetic, hormonal, dietary and mechanical factors.  The present study addressed a small part of this complex system by using the classical twin design.  It was found that (i) both lean mass and fat mass were associated with areal BMD; however, fat mass alone appeared to have an independent effect on BMD/height ratios and volumetric BMD; (ii) both lean mass and fat mass as well as BMD were under strong genetic influence and (iii) the association between fat mass (and lean mass) and BMD were mainly mediated through environmental influences."

2.  So sánh kết quả của nghiên cứu với các nghiên cứu trước. Trong đoạn văn này, ngoài so sánh, tác giả còn phải có trách nhiệm phải giải thích tại sao kết quả của nghiên cứu khác (hay không nhất quán) với nghiên cứu trước.  Khi bàn luận về kết quả nghiên cứu trước, nếu cần, tác giả có thể trích dẫn con số cụ thể và giải thích kết quả đó có thật sự nằm trong sự kì vọng chung của vấn đề.  Khi xem xét đến các yếu tố có thể giải thích sự khác biệt giữa các kết quả nghiên cứu, cần chú ý đến những khác biệt về quần thể nghiên cứu (tuổi, giới tính, đặc tính lâm sàng …), điều kiện địa phương, phương pháp đo lường, phương pháp phân tích, v.v… Nếu không thể giải thích tại sao có sự khác biệt, tác giả có thể thành thật nói như thế: không biết! 

Ví dụ: "This study confirms the familial influence on bone density with estimates of heritability for the lumbar spine, femoral neck and total body BMD of 78%, 76% and 79%, respectively, comparable with previous estimates [12-16]. However, the present study also indicates that a common source of genetic and ... ."

3.  Giải thích kết quả và cơ chế của những mối liên hệ phát hiện trong nghiên cứu.  Trong phần này, tác giải phải giải thích những kết quả có thể giải thích bằng kiến thức hiện hành.  Trong đoạn văn này, tác giả có thể trích dẫn các nghiên cứu khác và hệ thống hóa thông tin để giải thích kết quả của nghiên cứu mình.  Tác giả có thể đề ra giả thuyết mới để giải thích.  Chẳng hạn như nếu nghiên cứu phát hiện ảnh hưởng của thuốc bisphosphonates và ung thư vú, thì tác giả phải tìm những thông tin nghiên cứu trước về cơ chế của mối liên hệ.  Có thể nói rằng đây cũng là đoạn văn khó viết nhất, vì phải hệ thống hóa nhiều kiến thức hiện hành mà không đi ra ngoài phạm vi của nghiên cứu.

Ví dụ: Đoạn sau đây tôi trích từ một bài báo mới nhất từ tập san Archives of Internal Medicine về nghiên cứu so sánh tác hại của 2 thuốc rosiglitazone và pioglitazone đến bệnh tim mạch.  Các tác giả giải thích tại sao sao thuốc rosiglitazone gây tác hại cao hơn thuốc pioglitazone.  Thật ra, họ không giải thích được, nhưng họ đề nghị giả thuyết để giải thích: 

"The potential mechanism(s) for cardiovascular (CV) harm from rosiglitazone use (and the differences from pioglitazone use) remains to be elucidated, but there are several reasonable hypotheses. Rosiglitazone therapy increased low-density lipoprotein cholesterol (LDL-C) levels as much as 23% in trials, leading to approval.21 Current FDA guidelines consider a drug that lowers LDL-C levels by at least 15% "approvable" for presumed CV benefits. Although the FDA has not established a level of increase in LDL-C that is presumed to cause harm, a drug that increases LDL-C levels would reasonably be expected to increase CV adverse events. Interestingly, the lipid effects of the 2 marketed thiazolidinediones, pioglitazone and rosiglitazone, are markedly different."

4.  Khái quát hóa kết quả nghiên cứu và giải thích ý nghĩa của kết quả.  Trong đoạn văn này, tác giả cần phải bàn về khả năng mà những phát hiện của nghiên cứu có thể áp dụng cho một quần thể khác hay không.  Nếu áp dụng cho quần thể khác, thì phải dựa vào giả định (assumptions) nào.  Nếu là nghiên cứu về tiên lượng và chẩn đoán, tác giả có thể bàn về giá trị kinh tế và lâm sàng của phương pháp chẩn đoán.

Ví dụ: Đoạn văn sau đây cố gắng thuyết phục tại sao mối liên hệ giữa vitamin D và TB là quan trọng và có ý nghĩa lâm sàng:  "The finding of high prevalence of vitamin D insufficiency in TB patients has a number of clinical implications.  Vitamin D in the form of cod liver oil and sunlight exposure was once a therapy for tuberculosis prior to the Robert Koch's discovery of the etiology of this disease.  The association between vitamin D insufficiency and the risk of tuberculosis suggests that supplementation of vitamin D may help prevent and reduce the severity of tuberculosis.  Indeed, a recent randomized controlled trial has shown that the severity of TB at the end of treatment was less for patients with normal vitamin D status at baseline than for those with vitamin D insufficiency, without adverse effects.  However, the vitamin D dose used in the intervention (100,000 IU) is probably too low to warrant a clinical effect.   These results taken together suggest that low vitamin D status in TB patients, whether cause or effect, might be an important determinant of treatment outcome and comorbidities."

5.  Bàn luận về điểm mạnh và điểm yếu của công trình nghiên cứu.  Trong nghiên cứu khoa học, bên cạnh thành công, lúc nào cũng có hạn chế.  Một trong những lí do mà người bình duyệt và chủ biên tập san từ chối bài báo là do tác giả không chịu bàn luận về những điểm mạnh và hạn chế của công trình nghiên cứu.  Do đó, trong đoạn văn này, tác giải cố gắng suy nghĩ ra những lợi điểm và khuyết điểm của nghiên cứu mình.  Những điểm này (cả mạnh và yếu) có thể là cách thiết kế, quần thể nghiên cứu, bệnh nhân, cách đo lường, phương pháp phần tích, v.v… Chẳng hạn như nếu nghiên cứu làm ở quần thể người Việt, thì "điểm yếu" có thể là kết quả này không thể khái quát hóa cho các quần thể người da trắng.  Cố nhiên, những kết quả không như dự đoán cũng bên được bàn luận đến nơi đến chốn.  Mở đầu đoạn văn này bằng một câu như "The present findings must be interpreted in the context of a number of potential limitations. The data were obtained from a Caucasian population in Sydney, among whom, cultural backgrounds and ... ." Chú ý là tác giả dùng chữ "potential limitations"!

Thỉnh thoảng, tác giả có thể dùng kĩ thuật tranh luận "người rơm" (straw man argument).  Kĩ thuật này có thể nôm nà mô tả như sau: dựng nên một hình nộm bằng rơm, rồi phê bình hình nộm đó để chứng minh rằng nghiên cứu mình không có vấn đề.  Ví dụ: trong đoạn văn sau đây, tác giả đặt ra một vấn đề (mà thật ra không quan trọng) để làm như quan trọng!  "A limitation of this study was that we could not measure vitamin D2 (ergocalciferol) and 1,25D in this study; however, the occurrence of this vitamin D (less than 10% of sera) seems not to be a major problem."  Đoạn đầu, tác giả dựng nên "hình nộm" 1,25D, rồi ngay sau đó đánh đổ hình nộm đó bằng cách lí giải rằng không có vấn đề gì cả!  Cách bàn luận này chứng tỏ cho người đọc, người bình duyệt thấy rằng tác giả đã suy nghĩ trước mọi tình huống có thể xảy ra, đã xem xét hết những vấn đề có thể ảnh hưởng đến nghiên cứu, nhưng … chẳng có vấn đề nào cả.  Cách viết như thế cũng chứng tỏ tác giả suy nghĩ đến kết quả của mình một cách nghiêm chỉnh, và có tính toán đến cách diễn giải khác.  Chú ý, để có kĩ thuật này, tác giả phải cẩn thận, chứ nếu không thì dễ gây ra phản tác dụng.

6.  Sau cùng là một đoạn văn kết luận, gọi là "big" bottom line.  Đây cũng có thể là đoạn văn khó viết nhất vì nó phải mang tính cô động (chỉ vài mươi từ thôi), mà phải chuyển tải được kết quả và ý nghĩa của nghiên cứu.  Tôi thường hay nói đùa rằng phải viết làm sao mà khi người ta đọc xong đoạn văn này, ban đêm về ngủ nằm để tay lên trán, họ vẫn nhớ đến công trình nghiên cứu của mình!  Tiếng Anh gọi đây là "take home message," tức là thông điệp mà tác giả muốn chuyển tải đến người đọc.

Vì dụ về đoạn văn kết luận: "In conclusion, these data indicate that the clinically relevant association between volumetric BMD and body composition is mediated only through fat mass. Furthermore, lean mass and fat mass, as with .... These data also suggest that modulation of environmental factors could translate to clinically relevant changes in BMD and presumably fracture risk." Chú ý đoạn văn này có 2 câu: câu đầu ("in conclusion") tóm lược kết quả, và câu hai ("these data suggest") có nội dung diễn giải kết quả.

Trong đoạn văn quan trọng này, cố tránh cách viết vô duyên (nhưng rất phổ biến trong các tập san y khoa) như"Further research is needed", vì câu văn này chẳng những thừa, mà còn chẳng có ý nghĩa gì.  Đương nhiên là trong khoa học, một nghiên cứu sao khi hoàn tất đều mở ra một cánh cửa mới, một ý tưởng mới, cho nên chắc chắn sẽ có thêm nghiên cứu.  Câu văn như thế còn cho thấy tác giả chưa đầu tư thì giờ suy nghĩ đến nơi đến chốn mình muốn nói điều gì!

Một trong những cách viết cũng có thể làm người đọc "bực mình" là cách viết quá bất định trong phần kết luận, như    "This seems to suggest ..." (chú ý chữ "seem") vì nó cho thấy tác giả không chắc chắn về ý nghĩa của nghiên cứu mình.  Nếu tác giả không chắc chắn thì tác giả đã làm phí thì giờ người đọc!  Một kết quả có nhiều cách diễn giải, và người đọc muốn biết theo quan điểm của tác giả, cách diễn giả là gì, chứ không phải "seem" (dường như là)!

Cảm tạ (Acknowledgments). Thông thường ngay sau phần bàn luận là phần nhỏ để tác giả viết vài dòng cảm tạ.  Cảm tạ những đồng nghiệp đã giúp đỡ cho công trình nghiên cứu, nhưng họ không đủ tiêu chuẩn để đứng tên tác giả.  Cảm tạ những cơ quan đã tài trợ cho nghiên cứu, hay nhà hảo tâm giúp đỡ tiền bạc cho tác giả trong quá trình làm việc.

Mấy năm gần đây, một số tập san yêu cầu tác giả phải có sự đồng ý của người được cảm tạ.  Sở dĩ có trường hợp này là vì trong quá khứ có tác giả lợi dụng phần này để trưng bày những cái tên lớn trong ngành nhằm tăng giá trị khoa học của bài báo (và một phần nhằm ngầm thuyết phục người bình duyệt rằng "bài báo của chúng tôi có sự ủng hộ của tổ sư"), nhưng các nhân vật được trưng bày không hế biết!

***

Nên nhớ rằng phần bàn luận là nơi thể hiện sự đóng góp tri thức của tác giả vào kho tàng tri thức hiện hành.  Đây là phần mà tác giả có thể đặt ra giả thuyết mới, hoặc mô hình mới, hoặc qui luật mới để giải thích hiện tượng qua kết quả nghiên cứu của mình.  Do đó, nếu phần bàn luận được viết tốt, giá trị bài báo sẽ tăng rất cao.

Riêng những chỉ dẫn trên đây là kinh nghiệm của cá nhân tôi đúc kết sau nhiều năm cọ sát, mà có lẽ các bạn không tìm thấy trong bất cứ sách nào hay bất cứ bài chỉ dẫn nào từ các chuyên gia phương Tây.   Tôi đã làm "thí nghiệm" với nhiều nghiên cứu sinh của tôi và đồng nghiệp của tôi về cấu trúc đó, và tôi có thể hãnh diện nói rằng rất có hiệu quả.  Khi nghiên cứu sinh tuân thủ theo những đoạn văn theo chỉ dẫn trên đây, họ đều được người bình duyệt khen là bài báo "well written".  Lời khen mới nhất là cách đây 3 tuần!  Do đó, các bạn có thể làm thử bằng cách viết phần thảo luận theo cấu trúc trên và xác suất thành công có thể lên đến 95%, nếu sử tiếng Anh cho tốt.  Trong các bài tiếp theo, tôi sẽ chỉ các bạn cách sử dụng tiếng Anh trong từng phần của bài báo khoa học.

Chú thích:

Sau đây là phần bàn luận của một bài báo mới nhất trên tập san Archives of Internal Medicine mà tôi nghĩ tiêu biểu cho một bàn luận tốt.  Bài này thật ra là một phân tích tổng hợp (meta-analysis) về tác hại của rosiglitazone (một thuốc điều trị tiểu đường) đến các bệnh tim mạch.  Tôi sẽ trích và có vài ghi chú ngắn:

Mớ đầu phần bàn luận tác giả cung cấp bối cảnh của "câu chuyện", và tóm lược kết quả chính:

"The CV safety of rosiglitazone therapy has remained controversial after the publication of initial reports that suggested that the use of rosiglitazone increases the risk for MI and other ischemic myocardial events.1, 14, 20Despite 11 years on the market, rosiglitazone has not been studied in any definitive randomized controlled CV outcomes trials. Accordingly, a meta-analysis of existing clinical trials represents the most robust availableapproach to determining the CV safety of this drug. The current study analyzed MI and CV mortality for 56 randomized trials involving 35 531 patients. Using a study-level meta-analysis, the OR for MI was significantly increased but without evidence of an increase in CV or all-cause mortality. An alternative analysis that included trials with no CV events found a similar hazard (Figure 3). Subgroups classified by study duration and comparator drug also showed elevated OR estimates (Figure 2). These findings are consistent with prior meta-analyses conducted by GSK, the FDA, and most independent investigators demonstrating an increased risk of MI in patients treated with rosiglitazone.1, 10, 14, 20 The FDA has announced that it will conduct anadvisory committee meeting in July 2010 to consider whether to remove rosiglitazone from the market.

Đoạn dưới đây, tác giả bàn về ý nghĩa của nghiên cứu, như tuyên bố trong câu văn đầu.  Các câu văn kế tiếp nhằm chứng minh cho câu tuyên bố đó:

The public health implications of these results are considerable. There are more than 23 million persons with diabetes in the United States alone and nearly 300 million worldwide.30-31 Cardiovascular disease is the leading cause of death in patients with type 2 diabetes, representing approximately 68% of all causes ofmortality.30 The estimated 28% to 39% increase in the risk for MI observed for rosiglitazone use in the current analysis and the NNH of 52 or 37 (with and without the RECORD trial) represent a significant potential health burden. The magnitude of the observed effect is larger than might be anticipated in a safetyanalysis using intent-to-treat (ITT) methods. In ITT efficacy studies, discontinuation of therapy or crossovers between treatment groups bias the study toward the null hypothesis, thereby favoring the control treatment. However, in safety studies, similar flaws in study conduct bias the investigation toward a relative risk of 1.0, providing the potential for a false declaration of safety. Accordingly, using standardized ITT methods, it is statistically much more difficult to conclude that a therapy is unsafe than to demonstrate efficacy. Because we did not have access to patient-level data, we were unable to perform a useful alternative analysis that is commonly used in drug-safety studies, a "per protocol" approach that includes events that occurred "on-treatment" or within 30 days after discontinuation of treatment.

Đoạn này giải thích tại sao tác giả sử dụng phương pháp phân tích, và chỉ ra rằng dùng phương pháp nào thì kết quả vẫn không khác nhau:

We elected to present analyses with and without the RECORD trial. Several of the concerns about the RECORD trial have been reported elsewhere.5-8 The study was an open-label, randomized noninferiority trial that compared rosiglitazone with metformin or sulfonlyurea. The primary efficacy parameter was unconventional, CV hospitalization or death. The study postulated an annual event rate of 11% but observed an event rate of only 2.6%, a large mismatch that substantially reduced statistical power. The MI rate for the control group in the RECORD trial was 0.52% per year compared with 1.38% for a similar population in the ACCORD trial, raising the concern that MIs may have been incompletely ascertained. By the end of the trial, 40% of patients randomized to rosiglitazone therapy were no longer taking the drug. Nonadherence to randomized therapyrepresents an important issue in a safety trial because, as noted above, dropouts and crossovers bias the result toward the null hypothesis. Finally, the company compromised data integrity by publishing an unplanned interim analysis32 and appears to have had access to ongoing study data at a time when the trial should have remained blinded.2, 6-7

Đoạn này tác giả bàn về những hạn chế của nghiên cứu:

The limitations of our meta-analysis are notable. We had access to study-level data that were diclosed as a result of a court settlement and subsequently posted on a company Web site. The unavailability of patient-level data precluded a more statistically powerful analysis using time-to-event methods. However, it shouldbe noted that the original 2007 meta-analysis was subsequently replicated by the FDA using time-to-event data, resulting a nearly identical relative risk. There are important strengths to the study. The number of patients and studies included in the analysis is substantially larger than was available for our original meta-analysis, which was completed in 2007. Furthermore, because disclosure of all clinical trials by the maker of rosiglitazone was mandated by a court order, the common problem of publication bias did not confound our analyses. The original 2007 analysis was criticized by some authors because it did not include clinical trials in which there were no events.13 Therefore, in the current effort, we provided an alternative approach that includes all 56 trials, regardless of whether there were adverse events. With both methods, the OR was nearly identical.

A related issue involves the question of whether use of the other marketed thiazolidinedione, pioglitazone, carries similar risks. A large CV outcomes trial with pioglitazone, the PROACTIVE (Prospective Pioglitazone Clinical Trial in Macrovascular Events) trial, which was published in 2005, did not show statistically significant benefits.33 It showed a trend toward reduction in the primary efficacy parameter, a broad composite of CV events (HR, 0.90; 95% CI, 0.80-1.02; P = .10). However, a prespecified secondary end point of death, MI, and stroke showed a benefit (HR, 0.84; 95% CI, 0.72-0.98; P = .03). A patient-level meta-analysis of CV outcomes with pioglitazone analyzed 19 trials, with a total enrollment of 16 390 patients, and showed a statistically significant benefit on the composite of death, MI, and stroke (OR, 0.82; 95% CI, 0.72-0.94; P= .005). These findings effectively rule out a CV hazard for pioglitazone use and suggest the possibility of a CV benefit. However, it must be noted that the use of both rosiglitazone and pioglitazone has been associated with an increased risk of congestive heart failure.

Đoạn này tác giả bàn về cơ chế tại sao rosiglitazone có thể gây tác hại:

The potential mechanism(s) for CV harm from rosiglitazone use (and the differences from pioglitazone use) remains to be elucidated, but there are several reasonable hypotheses. Rosiglitazone therapy increased low-density lipoprotein cholesterol (LDL-C) levels as much as 23% in trials, leading to approval.21 Current FDAguidelines consider a drug that lowers LDL-C levels by at least 15% "approvable" for presumed CV benefits. Although the FDA has not established a level of increase in LDL-C that is presumed to cause harm, a drug that increases LDL-C levels would reasonably be expected to increase CV adverse events. Interestingly, the lipid effects of the 2 marketed thiazolidinediones, pioglitazone and rosiglitazone, are markedly different.34 In a comparative efficacy trial, rosiglitazone therapy produced greater increases in LDL-C levels and raised triglyceride levels, while pioglitazone therapy reduced triglyceride levels. Pioglitazone therapy also produced significantly greater increases in high-density lipoprotein cholesterol compared with rosiglitazone therapy. Thiazolidinediones are nuclear receptor agonists that modulate expression of a large number of genes. There are major differences in the pattern of gene modulation for pioglitazone vs rosiglitazone.35 Rosiglitazoneactivates a gene associated with production of matrix metalloproteinase 3, an enzyme linked to plaque rupture.36

Và quay lại phần ý nghĩa.  Tôi nghĩ tác giả muốn viết theo cách "điệp khúc", tức là nhắc lại tầm quan trọng của nghiên cứu:

There are also implications of these findings on the traditional approach used by regulatory authorities to approve drugs that are used to treat diabetes. Historically, evidence of a glucose-lowering effect, with no evidence for obvious safety issues, was sufficient for approval. In the wake of the rosiglitazone controversy,the FDA has mandated that sponsors of all new diabetes drugs perform CV outcomes studies sufficient to rule out an HR with an upper 95% CI of 1.8 before approval and 1.3 after approval.37 Had such requirements been in place at the time rosiglitazone was developed, it seems likely that the drug would never have been approved.

Và đoạn kết luận.  Nhưng tôi thì nghĩ tác giả viết đoạn này dài quá.  Đáng lẽ ngắn hơn. Nhưng văn là người, nên có thể đây là phong cách của tác giả!

The results of the current meta-analysis suggest an unfavorable benefit to risk ratio for rosiglitazone use. The implications of this finding warrant further discussion. Even a modest increase in the risk of MI in a diabetic population would have serious consequences. Reviewers within the FDA Office of Surveillance and Epidemiology calculated the number of major CV events potentially attributable to rosiglitazone therapy from 1999 to 2006, reporting a range from 41 000 to 205 000.2 More recently, using lower estimates of the rate of drug use after the 2007 controversy, FDA reviewers have calculated the number of excess MIs (6000annually) potentially attributable to rosiglitazone use relative to treatment with the alternative thiazolidinedione, pioglitazone.3 Although hyperglycemia has been associated with an increased risk of microvascular adverse events, there are now 12 classes of drugs that are approved to lower blood glucose levels, including insulin. Because no unique benefits of rosiglitazone use have been identified, administration of this agent solely to lower blood glucose levels is difficult to justify."